Ένας απλός τρόπος να ελέγξουμε αν οι υπολογισμοί μας είναι ρεαλιστικοί είναι να δημιουργήσουμε για λίγους μήνες έναν δοκιμαστικό προϋπολογισμό, γνωστό και ως mock budget.

Για διάστημα τριών έως τεσσάρων μηνών, ενώ μένουμε ακόμη στο πατρικό σπίτι ή σε άλλη κατοικία με χαμηλότερα έξοδα, προσποιούμαστε ότι έχουμε ήδη μετακομίσει.

Κάθε μήνα μπορούμε να:

• βάζουμε στην άκρη το ποσό που υπολογίζουμε ότι θα πληρώνουμε ως ενοίκιο ή δόση,
• καλύπτουμε ένα μέρος των λογαριασμών του σπιτιού,
• υπολογίζουμε έξοδα για τρόφιμα, μετακινήσεις και κοινόχρηστα,
• κρατούμε χρήματα για συντήρηση και απρόβλεπτες ανάγκες,
• και παρακολουθούμε συστηματικά τον προϋπολογισμό μας.

Τα χρήματα που βάζουμε στην άκρη δεν χάνονται. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αργότερα για:

• την εγγύηση ενοικίου,
• την προκαταβολή για αγορά κατοικίας,
• τα έξοδα μετακόμισης,
• την επίπλωση,
• ή τη δημιουργία Ταμείου Έκτακτης Ανάγκης.

💡 Αξίζει να δοκιμάσουμε:

• τον Υπολογιστή Μηνιαίου Προϋπολογισμού της ιστοσελίδας μας,
• και να διαβάσουμε το άρθρο Τι είναι ο Προϋπολογισμός και γιατί τον χρειαζόμαστε;

Αν η δοκιμή ολοκληρωθεί χωρίς να δυσκολευόμαστε να καλύψουμε τις βασικές μας ανάγκες ή να προσφεύγουμε συνεχώς σε πίστωση, έχουμε μια πρώτη ένδειξη ότι η μετακόμιση μπορεί να είναι οικονομικά διαχειρίσιμη.

⚠️ Σημαντικό: Αν η δοκιμή μας αφήνει χωρίς χρήματα πριν από το τέλος του μήνα, δεν σημαίνει ότι αποτύχαμε. Μας προσφέρει έγκαιρα πολύτιμη πληροφόρηση, ώστε να μειώσουμε το κόστος, να αυξήσουμε τις αποταμιεύσεις μας ή να αναβάλουμε προσωρινά τη μετακόμιση.

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη ερώτηση και συχνά η πιο υποτιμημένη.

Το κόστος μιας κατοικίας δεν περιορίζεται στο ενοίκιο ή στη μηνιαία δόση ενός στεγαστικού δανείου.

Χρειάζεται να υπολογίσουμε και τα ακόλουθα:

• ηλεκτρικό ρεύμα,
• νερό,
• διαδίκτυο και τηλεπικοινωνίες,
• κοινόχρηστα,
• τρόφιμα και είδη καθημερινής χρήσης,
• έξοδα μετακίνησης,
• ασφάλιση,
• συντήρηση και επισκευές,
• έξοδα μετακόμισης,
• επίπλωση και ηλεκτρικές συσκευές,
• και εισφορές σε Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης.

Στην περίπτωση αγοράς προστίθενται επίσης:

• η προκαταβολή,
• οι τόκοι του δανείου,
• τα τραπεζικά έξοδα,
• τα νομικά έξοδα,
• οι εκτιμήσεις,
• τα τέλη και οι χρεώσεις,
• και η μακροχρόνια δέσμευση αποπληρωμής.

Ένα απλό παράδειγμα:

Αν υπολογίζουμε ότι το ενοίκιο μας θα είναι €800 τον μήνα, δεν σημαίνει ότι το συνολικό κόστος στέγασης θα είναι €800.

Αν προσθέσουμε:

• €120 για ηλεκτρισμό και νερό,
• €50 για διαδίκτυο και τηλέφωνο,
• €40 για κοινόχρηστα,
• €300 για τρόφιμα,
• €100 για μετακινήσεις,
• και €100 για αποταμίευση και απρόβλεπτα έξοδα,

το πραγματικό μηνιαίο κόστος μπορεί να πλησιάζει ή να ξεπερνά τα €1.500.

💡 Ας υπολογίζουμε το συνολικό κόστος και όχι μόνο το μεγαλύτερο έξοδο.

Ακόμη και αν ο προϋπολογισμός μας «βγαίνει» σήμερα, χρειάζεται να εξετάσουμε αν θα συνεχίσει να είναι βιώσιμος και στο μέλλον.

Μπορούμε να αναρωτηθούμε:

• Θα μπορούμε να πληρώνουμε το ενοίκιο ή τη δόση χωρίς να στερούμαστε βασικές ανάγκες;
• Θα συνεχίσουμε να αποταμιεύουμε;
• Θα μπορούμε να καλύψουμε ένα απρόβλεπτο έξοδο;
• Τι θα συμβεί αν αυξηθούν τα ενοίκια ή τα επιτόκια;
• Τι θα συμβεί αν μειωθεί προσωρινά το εισόδημά μας;
• Θα έχουμε ακόμη χρήματα για προσωπικούς και οικογενειακούς στόχους;

Μια κατοικία είναι οικονομικά βιώσιμη όταν μπορούμε να καλύπτουμε όλα τα έξοδά της χωρίς:

• να συσσωρεύουμε νέο χρέος,
• να χρησιμοποιούμε συνεχώς πιστωτικές κάρτες,
• να παραμελούμε άλλες υποχρεώσεις,
• ή να ζούμε κάθε μήνα με υπερβολικό άγχος.

⚠️ Η έγκριση ενός δανείου από μια τράπεζα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η δόση είναι άνετη για τον δικό μας τρόπο ζωής. Χρειάζεται να κάνουμε και τη δική μας ανεξάρτητη αξιολόγηση.

Η οικονομική σταθερότητα δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του μισθού μας.

Χρειάζεται να εξετάσουμε αν το εισόδημά μας είναι:

• τακτικό,
• προβλέψιμο,
• επαρκές,
• και σχετικά ανθεκτικό σε μελλοντικές αλλαγές.

Για παράδειγμα:

• Εργαζόμαστε με σταθερό ή προσωρινό συμβόλαιο;
• Οι ώρες εργασίας μας είναι σταθερές;
• Το εισόδημά μας εξαρτάται από προμήθειες ή εποχική εργασία;
• Είμαστε αυτοεργοδοτούμενοι με σημαντικές διακυμάνσεις;
• Αναμένουμε αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατεύθυνσης;
• Πόσο σίγουρες είναι οι απολαβές μας για τους επόμενους 12 έως 24 μήνες;

Όσο μεγαλύτερη είναι η δέσμευση που αναλαμβάνουμε, τόσο μεγαλύτερη σημασία έχει η σταθερότητα του εισοδήματός μας.

💡 Αν το εισόδημά μας παρουσιάζει διακυμάνσεις, βασίζουμε τον προϋπολογισμό μας σε έναν συντηρητικό μέσο όρο και όχι στον καλύτερο μήνα του έτους.

Ο μεικτός μισθός δεν είναι το ποσό που τελικά έχουμε διαθέσιμο για τις καθημερινές μας ανάγκες.

Στην Κύπρο, από τις μεικτές αποδοχές μπορεί να αφαιρούνται, ανάλογα με την περίπτωση:

• εισφορές στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις,
• εισφορές στο Γενικό Σύστημα Υγείας,
• φόρος εισοδήματος,
• εισφορές σε Ταμείο Προνοίας,
• και άλλες προβλεπόμενες αποκοπές.

Ο καθαρός μισθός είναι το ποσό που απομένει μετά τις αποκοπές και καταβάλλεται στον τραπεζικό μας λογαριασμό.

Αν βασίσουμε την απόφασή μας στις μεικτές αποδοχές, υπάρχει κίνδυνος να υπερεκτιμήσουμε το ποσό που μπορούμε πραγματικά να διαθέσουμε για στέγαση.

Παράδειγμα:

Αν ο μεικτός μισθός μας είναι €2.000, δεν σημαίνει ότι διαθέτουμε €2.000 για έξοδα.

Ο προϋπολογισμός μας πρέπει να βασίζεται:

• στον πραγματικό καθαρό μισθό,
• μετά από όλες τις αποκοπές,
• και αφού ληφθούν υπόψη οι υπόλοιπες υποχρεώσεις μας.

💡 Χρήσιμα εργαλεία:

• Cyprus Tax Calculator, για μια ενδεικτική εικόνα των αποκοπών,
• Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων – Ενημερωτικοί Οδηγοί, για περισσότερες πληροφορίες ανάλογα με το είδος εργοδότησης.

Ένα στεγαστικό δάνειο δεν είναι μόνο η μηνιαία δόση.

Είναι μια μακροχρόνια σύμβαση που μπορεί να μας δεσμεύσει για δεκαετίες.

Πριν υπογράψουμε, χρειάζεται να γνωρίζουμε:

• το ποσό του δανείου,
• το ύψος της προκαταβολής,
• τη διάρκεια αποπληρωμής,
• αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή κυμαινόμενο,
• πότε μπορεί να αλλάξει,
• το Συνολικό Ετήσιο Ποσοστό Επιβάρυνσης,
• το συνολικό ποσό που θα καταβάλουμε,
• τις τραπεζικές χρεώσεις,
• τις απαιτούμενες ασφαλίσεις,
• και τις συνέπειες καθυστέρησης των δόσεων.

Τι είναι το Συνολικό Ετήσιο Ποσοστό Επιβάρυνσης;

Το Συνολικό Ετήσιο Ποσοστό Επιβάρυνσης, γνωστό και ως ΣΕΠΕ, μας βοηθά να κατανοήσουμε το συνολικό ετήσιο κόστος του δανείου, λαμβάνοντας υπόψη το επιτόκιο και ορισμένες πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών προσφορών, χωρίς όμως να αντικαθιστά την προσεκτική ανάγνωση όλων των όρων.

💡 Χρησιμοποιούμε τον Υπολογιστή Δανείου για να εξετάσουμε διαφορετικά σενάρια ποσού, επιτοκίου και διάρκειας.

⚠️ Δεν επιλέγουμε απαραίτητα το μεγαλύτερο ποσό που μπορεί να μας παραχωρηθεί. Επιλέγουμε εκείνο που μπορούμε να αποπληρώνουμε με άνεση και συνέπεια.

Η κατοικία που επιλέγουμε επηρεάζει πολλές άλλες αποφάσεις της ζωής μας.

Πριν δεσμευτούμε, αξίζει να σκεφτούμε:

• Θέλουμε να παραμείνουμε στην ίδια περιοχή για αρκετά χρόνια;
• Ενδέχεται να αλλάξουμε εργασία ή πόλη;
• Σχεδιάζουμε σπουδές ή επαγγελματική κατάρτιση;
• Θέλουμε να δημιουργήσουμε επιχείρηση;
• Σχεδιάζουμε να αποκτήσουμε οικογένεια;
• Χρειαζόμαστε επιπλέον χώρο στο μέλλον;
• Πόση ευελιξία θέλουμε να διατηρήσουμε;
• Τι άλλους χρηματοοικονομικούς στόχους έχουμε;

Μια κατοικία μπορεί να είναι οικονομικά προσιτή σήμερα, αλλά να μην εξυπηρετεί τα σχέδιά μας για τα επόμενα χρόνια.

Αξίζει επίσης να εξετάσουμε το χρονικό διάστημα που σκοπεύουμε να παραμείνουμε στην κατοικία.

Αν η παραμονή μας είναι πιθανό να είναι σύντομη, η αγορά μπορεί να μην είναι η καταλληλότερη επιλογή λόγω των αρχικών εξόδων και της περιορισμένης ευελιξίας.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορούμε να διαβάσουμε το άρθρο:

Ο Κανόνας των 5 Ετών: Πώς ο Χρόνος Επηρεάζει τηνΑπόφαση «Ενοίκιο ή Αγορά».

Η ανεξαρτησία δεν εξαρτάται μόνο από το πόσα χρήματα κερδίζουμε.

Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς τα διαχειριζόμαστε.

Χρήσιμες συνήθειες είναι:

• να παρακολουθούμε τα έσοδα και τα έξοδά μας,
• να αποταμιεύουμε στην αρχή και όχι στο τέλος του μήνα,
• να περιορίζουμε τις παρορμητικές αγορές,
• να αποφεύγουμε την άσκοπη χρήση πίστωσης,
• να προετοιμαζόμαστε για ετήσια ή έκτακτα έξοδα,
• και να επενδύουμε στην ανάπτυξη των γνώσεων και δεξιοτήτων μας.

💡 Δοκιμάζουμε τον Υπολογιστή Αποταμίευσης για να δούμε πώς ακόμη και ένα μικρό σταθερό ποσό μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό κεφάλαιο με την πάροδο του χρόνου.

Προσοχή στον πληθωρισμό του τρόπου ζωής

Όταν αυξάνεται το εισόδημά μας, είναι εύκολο να αυξάνονται ταυτόχρονα και τα έξοδά μας.

Αυτό ονομάζεται συχνά πληθωρισμός του τρόπου ζωής.

Αν κάθε αύξηση του μισθού οδηγεί αμέσως σε ακριβότερη κατοικία, αυτοκίνητο ή καθημερινές αγορές, μπορεί να παραμένουμε οικονομικά πιεσμένοι ακόμη και όταν κερδίζουμε περισσότερα.

💡 Αξιοποιούμε μέρος κάθε αύξησης εισοδήματος για αποταμίευση και όχι μόνο για αύξηση της κατανάλωσης.

Τα απρόβλεπτα αποτελούν μέρος της ζωής.

Μπορεί να προκύψουν:

• προσωρινή απώλεια εισοδήματος,
• πρόβλημα υγείας,
• ανάγκη για επισκευή,
• αύξηση ενοικίου,
• αύξηση δόσης,
• αλλαγή οικογενειακών συνθηκών,
• ή άλλη έκτακτη ανάγκη.

Για τον λόγο αυτό χρειάζεται να έχουμε:

• Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης,
• βασική ασφαλιστική κάλυψη,
• εναλλακτικό σχέδιο,
• και περιθώριο στον μηνιαίο προϋπολογισμό.

Η πραγματική οικονομική ετοιμότητα δεν φαίνεται μόνο όταν όλα εξελίσσονται ομαλά. Φαίνεται και από το αν μπορούμε να διαχειριστούμε μια δύσκολη περίοδο χωρίς να οδηγούμαστε αμέσως σε υπερβολικό δανεισμό.

⚠️ Δεν χρησιμοποιούμε ολόκληρο το διαθέσιμο κεφάλαιό μας για εγγύηση, προκαταβολή, επίπλωση ή ανακαινίσεις. Κρατούμε πάντα ένα οικονομικό μαξιλάρι.

Πριν μετακομίσουμε, μπορούμε να απαντήσουμε με ειλικρίνεια στις ακόλουθες ερωτήσεις:

• Γνωρίζουμε το συνολικό μηνιαίο κόστος της κατοικίας;
• Έχουμε δοκιμάσει να ζήσουμε για μερικούς μήνες με έναν ρεαλιστικό προϋπολογισμό;
• Μπορούμε να καλύπτουμε το κόστος χωρίς να χρησιμοποιούμε πίστωση;
• Διαθέτουμε σταθερό και προβλέψιμο εισόδημα;
• Βασίζουμε τους υπολογισμούς μας στις καθαρές αποδοχές;
• Έχουμε επαρκείς αποταμιεύσεις για τα αρχικά έξοδα;
• Διαθέτουμε Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης;
• Κατανοούμε πλήρως τους όρους του πιθανού δανείου;
• Μπορούμε να αντέξουμε πιθανή αύξηση της δόσης ή του ενοικίου;
• Έχουμε λάβει υπόψη τους στόχους μας για τα επόμενα πέντε χρόνια;
• Θα συνεχίσουμε να αποταμιεύουμε και μετά τη μετακόμιση;
• Έχουμε σχέδιο για την περίπτωση που κάτι δεν εξελιχθεί όπως περιμένουμε;

Όσο περισσότερες θετικές απαντήσεις μπορούμε να δώσουμε, τόσο πιο προετοιμασμένοι είμαστε.

Αν κάποιες απαντήσεις είναι αρνητικές, μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε ως σημεία που χρειάζονται επιπλέον προετοιμασία.

• Η ανεξαρτησία ξεκινά με σωστές αποφάσεις για το εισόδημα, τη στέγαση, τις σπουδές και τα καθημερινά έξοδα.
• Η παραμονή στο πατρικό σπίτι για μεγαλύτερο διάστημα μπορεί να μας βοηθήσει να επιταχύνουμε την αποταμίευση, εφόσον αξιοποιούμε συνειδητά αυτή την ευκαιρία.
• Η μετακόμιση απαιτεί ρεαλιστικό προϋπολογισμό και όχι μόνο αισιοδοξία.
• Οι αποφάσεις σχετικά με σπουδές και εργασία χρειάζονται μακροπρόθεσμη σκέψη και αξιολόγηση της πιθανής απόδοσης της επένδυσης σε χρόνο και χρήμα.
• Οι υποτροφίες, οι χορηγίες και η μερική εργασία μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για δανεισμό.
• Τα εργαλεία προϋπολογισμού μάς βοηθούν να βλέπουμε την πραγματική εικόνα και να διορθώνουμε εγκαίρως την πορεία μας.
• Ο πληθωρισμός του τρόπου ζωής και η κακή χρήση πίστωσης μπορούν να περιορίσουν την ανεξαρτησία μας.
• Η χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα χτίζεται με προϋπολογισμό, αποταμίευση, ασφάλιση και υπεύθυνη διαχείριση χρέους.

• Δεν εξετάζουμε μόνο το ενοίκιο ή τη δόση αλλά το συνολικό κόστος της κατοικίας.
• Κάνουμε για τρεις έως τέσσερις μήνες μια δοκιμή προϋπολογισμού πριν μετακομίσουμε.
• Βασίζουμε τους υπολογισμούς μας στον καθαρό και όχι στον μεικτό μισθό.
• Ελέγχουμε αν το εισόδημά μας είναι σταθερό και προβλέψιμο.
• Κατανοούμε όλους τους όρους ενός πιθανού στεγαστικού δανείου.
• Συνδέουμε την απόφαση για κατοικία με τους στόχους των επόμενων ετών.
• Διατηρούμε Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης.
• Δεν χρησιμοποιούμε όλο το διαθέσιμο κεφάλαιό μας για τη μετακόμιση ή την προκαταβολή.
• Αποφεύγουμε την υπερβολική χρήση πίστωσης και τον πληθωρισμό του τρόπου ζωής.
• Η σωστή προετοιμασία μάς επιτρέπει να αποκτήσουμε ανεξαρτησία χωρίς να υπονομεύσουμε τη χρηματοοικονομική μας ασφάλεια.

Αφού εξετάσουμε αν είμαστε πραγματικά έτοιμοι για τη δική μας κατοικία, το επόμενο βήμα είναι να δούμε πώς ο χρονικός ορίζοντας επηρεάζει την επιλογή ανάμεσα στην ενοικίαση και την αγορά.

👉 Τι ακολουθεί...

Στο επόμενο άρθρο εξετάζουμε τον λεγόμενο κανόνα των 5 ετών και εφαρμόζουμε ένα πρακτικό παράδειγμα με ενδεικτικό κόστος ενοικίου, στεγαστικής δόσης, συντήρησης και αποπληρωμής κεφαλαίου.

🔗Χρήσιμοι σύνδεσμοι

• Ενοίκιο ή Αγορά Κατοικίας; Μια Απόφαση που Αξίζει Σκέψη
• Ο Κανόνας των 5 Ετών: Πώς ο Χρόνος Επηρεάζει την Απόφαση «Ενοίκιο ή Αγορά»
• Τι είναι ο Προϋπολογισμός και γιατί τον χρειαζόμαστε;
• Πώς Δημιουργούμε έναν Ρεαλιστικό Μηνιαίο Προϋπολογισμό
• Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης: Το χρηματοοικονομικό μας δίχτυ ασφαλείας
• Η Πρώτη μας Εργασία και το Πρώτο μας Εισόδημα
• Τι Είναι το Χρέος και Πως Λειτουργεί;
• Πώς να Κατανοούμε το Πραγματικό Κόστος του Δανεισμού
• Πώς Αποφεύγουμε Νέα Χρέη
• Προστατεύοντας Όσα Έχουν Αξία: Τα Συνηθισμένα Λάθη, Παραδείγματα από την Κύπρο και Αυτοαξιολόγηση