Ημερομηνία δημοσίευσης: Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Cyprus Mail την Κυριακή, 11 Οκτωβρίου 2026
Συντάκτης: Το άρθρο γράφτηκε από τον κ. Στέλιο Γεωργάκη, ο οποίος είναι ο επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Πληρωμών της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου
Τίτλος: «Ενισχύοντας την Ανθεκτικότητα στην Ψηφιακή Εποχή: Η Στρατηγική Αξία του Ψηφιακού Ευρώ για την Κύπρο και την Ευρώπη»
Η Κύπρος βρίσκεται εδώ και αιώνες στο σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών και εμπορικών οδών. Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, το νησί μας έχει επωφεληθεί από την εξωστρέφεια, τη διασυνδεσιμότητα και τις ανταλλαγές. Η ιστορία μας έχει διδάξει ένα σημαντικό μάθημα: η εξωστρέφεια δημιουργεί ευκαιρίες, ενώ η ανθεκτικότητα διασφαλίζει τη συνέχεια.
Το δίδαγμα αυτό είναι ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της οικονομίας μας αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, πραγματοποιούμε επιχειρηματικές συναλλαγές και, ολοένα και περισσότερο, αλληλεπιδρούμε μεταξύ μας. Οι ψηφιακές πληρωμές έχουν πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινότητά μας. Οι καταναλωτές αναμένουν οι πληρωμές να είναι γρήγορες, εύκολες και απρόσκοπτες, είτε πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αγορές, εξοφλούν λογαριασμούς, μοιράζονται έξοδα είτε κάνουν αγορές σε φυσικά καταστήματα.
Καθώς οι συνήθειες πληρωμών εξελίσσονται, προκύπτει εύλογα το ερώτημα κατά πόσον θα πρέπει να εξελιχθούν και οι μορφές χρήματος που χρησιμοποιούμε. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να εξετάσουμε το ψηφιακό ευρώ.
Ας εξηγήσουμε, λοιπόν, τη λογική πίσω από το ψηφιακό ευρώ και την αξία που μπορεί να προσφέρει μέσα από τέσσερις διακριτούς πυλώνες.
Προσαρμογή του χρήματος κεντρικής τράπεζας στον ψηφιακό κόσμο
Σήμερα, η οικονομία μας γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακή. Οι καταναλωτές χρησιμοποιούν συχνότερα τις ψηφιακές πληρωμές, το ηλεκτρονικό εμπόριο συνεχίζει να αναπτύσσεται και οι κινητές συσκευές αποτελούν ολοένα και περισσότερο το προτιμώμενο μέσο πληρωμής για πολλούς πολίτες.
Την ίδια στιγμή, το χρήμα κεντρικής τράπεζας παραμένει διαθέσιμο στο κοινό μόνο σε φυσική μορφή, μέσω τραπεζογραμματίων και κερμάτων. Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό κενό.
Με το ψηφιακό ευρώ, οι Ευρωπαίοι θα μπορούν να πραγματοποιούν ψηφιακές πληρωμές χρησιμοποιώντας χρήμα κεντρικής τράπεζας οπουδήποτε στη ζώνη του ευρώ. Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ, καθώς και προς τις υφιστάμενες ιδιωτικές λύσεις ψηφιακών πληρωμών, τόσο σε φυσικά σημεία πώλησης όσο και στο διαδίκτυο ή μεταξύ ιδιωτών. Με αυτόν τον τρόπο θα γεφυρωθεί το υφιστάμενο κενό.
Ωστόσο, το ψηφιακό ευρώ δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τα μετρητά. Τα μετρητά παραμένουν ένα ζωτικής σημασίας δημόσιο αγαθό και αναπόσπαστο μέρος του νομισματικού μας συστήματος. Αυτό αποδεικνύεται από τα 31 δισεκατομμύρια τραπεζογραμμάτια ευρώ, συνολικής αξίας άνω των 1,6 τρισεκατομμυρίων ευρώ, και τα 150 δισεκατομμύρια κέρματα ευρώ που βρίσκονται σε κυκλοφορία.
Η διαχρονική σημασία των μετρητών επιβεβαιώνεται από δύο σημαντικές εξελίξεις:
1. Το νομοθετικό πλαίσιο που θα διέπει την ενδεχόμενη έκδοση του ψηφιακού ευρώ περιλαμβάνει επίσης πρόταση κανονισμού σχετικά με το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ, ενισχύοντας έτσι την έννοια του νόμιμου χρήματος.
2. Την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τον επανασχεδιασμό των τραπεζογραμματίων ευρώ.
Διευκόλυνση των πληρωμών σε ολόκληρη την Ευρώπη
Το δεύτερο όφελος αφορά τη διευκόλυνση των πληρωμών. Το ευρώ αποτελεί κοινό νόμισμα για περισσότερους από 360 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Ωστόσο, παρά την ύπαρξη κοινού νομίσματος, η εμπειρία των πληρωμών εξακολουθεί να διαφέρει μεταξύ χωρών και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.
Χάρη στο καθεστώς νόμιμου χρήματος που θα διαθέτει, το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει ένα επιπλέον πανευρωπαϊκό μέσο πληρωμής, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.
Επιπλέον, η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών εκτός σύνδεσης (offline) θα επιτρέπει τη διενέργεια συναλλαγών ακόμη και όταν η σύνδεση στο διαδίκτυο δεν είναι προσωρινά διαθέσιμη.
Πάνω απ’ όλα, το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται με στόχο τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Το Ευρωσύστημα δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί ποιος πραγματοποιεί μια πληρωμή και σε ποιον. Στις διαδικτυακές πληρωμές, τα προσωπικά δεδομένα θα παραμένουν στους εποπτευόμενους διαμεσολαβητές, ενώ οι πληρωμές εκτός σύνδεσης θα προσφέρουν επίπεδο ιδιωτικότητας συγκρίσιμο με εκείνο των μετρητών.
Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας
Το τρίτο όφελος, και ίσως το σημαντικότερο στο σημερινό περιβάλλον, είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Το ψηφιακό ευρώ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Η πανδημία, οι κυβερνοαπειλές, οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και ο εντεινόμενος παγκόσμιος κατακερματισμός μάς έχουν υπενθυμίσει ότι η ανθεκτικότητα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα συστήματα πληρωμών. Καθώς τα συστήματα αυτά αποτελούν πλέον μέρος των κρίσιμων υποδομών της Ευρώπης, οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις βασίζονται στη συνεχή, ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία τους.
Η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών εκτός σύνδεσης μέσω του ψηφιακού ευρώ θα προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο επιχειρησιακής ανθεκτικότητας σε περιπτώσεις προσωρινής απώλειας συνδεσιμότητας, διασφαλίζοντας τη συνέχεια των πληρωμών.
Ωστόσο, η ανθεκτικότητα δεν αφορά μόνο την επιχειρησιακή συνέχεια. Έχει και στρατηγική διάσταση.
Σήμερα, η Ευρώπη εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από περιορισμένο αριθμό ιδιωτικών παρόχων υπηρεσιών πληρωμών και υποδομών που έχουν την έδρα τους εκτός Ευρώπης. Οι πάροχοι αυτοί έχουν προσφέρει σημαντικά οφέλη και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο οικοσύστημα πληρωμών.
Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει τη στρατηγική της αυτονομία, διατηρώντας επαρκή έλεγχο επί των κρίσιμων υποδομών πληρωμών. Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει μια ευρωπαϊκή δημόσια υποδομή πληρωμών, η οποία θα ενισχύσει τη νομισματική κυριαρχία της Ευρώπης και θα συμβάλει στον περιορισμό της εξάρτησής μας από μη ευρωπαϊκούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.
Ένα ανθεκτικό σύστημα δεν βασίζεται σε μία και μοναδική λύση, αλλά προσφέρει πολλαπλές αξιόπιστες εναλλακτικές επιλογές και μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει έναν σημαντικό πρόσθετο πυλώνα ενός τέτοιου συστήματος.
Στήριξη της καινοτομίας και του ανταγωνισμού
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας δεν πραγματοποιείται εις βάρος της καινοτομίας.
Το ψηφιακό ευρώ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εναλλακτική λύση απέναντι στην καινοτομία του ιδιωτικού τομέα, αλλά ως θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω η καινοτομία.
Ο δημόσιος τομέας προσφέρει εμπιστοσύνη, σταθερότητα και κοινά πρότυπα. Ο ιδιωτικός τομέας προσφέρει καινοτομία, αποτελεσματικότητα και λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες των πελατών.
Επομένως, το ψηφιακό ευρώ μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τις τράπεζες, τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών και τις εταιρείες χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech), ώστε να αναπτύξουν καινοτόμες υπηρεσίες για πολίτες και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Αξίζει επίσης να εξετάσουμε σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα το έργο του ψηφιακού ευρώ. Έχει ήδη σημειωθεί σημαντική πρόοδος τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο Ευρωσυστήματος.
Στο νομοθετικό πεδίο, η πρόταση για το ψηφιακό ευρώ έχει πλέον εισέλθει στο στάδιο των τριμερών διαπραγματεύσεων, κατά το οποίο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα εργάζονται για την επίτευξη συμφωνίας επί του τελικού νομικού πλαισίου.
Παράλληλα, το Ευρωσύστημα προχωρεί με τις τεχνικές προετοιμασίες. Η τρέχουσα φάση του έργου επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη του εγχειριδίου κανόνων του ψηφιακού ευρώ, στην ανάπτυξη της πλατφόρμας υπηρεσιών και στη διενέργεια εκτεταμένων δοκιμών με συμμετέχοντες στην αγορά στο πλαίσιο της πιλοτικής εφαρμογής.
Η συμβολή της Κύπρου στο ψηφιακό ευρώ
Η Κύπρος συμμετέχει ενεργά σε αυτό το σημαντικό στάδιο του έργου. Νωρίτερα φέτος, η Τράπεζα Κύπρου και η JCC Payment Systems Ltd επιλέχθηκαν από το Ευρωσύστημα για να συμμετάσχουν στις πιλοτικές δραστηριότητες του ψηφιακού ευρώ.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη για τη χώρα μας. Διασφαλίζει ότι το κυπριακό οικοσύστημα πληρωμών θα συμβάλει άμεσα στη δοκιμή και τη διαμόρφωση των μελλοντικών λύσεων του ψηφιακού ευρώ και ότι η εμπειρία της κυπριακής αγοράς θα ληφθεί υπόψη στις συνεχιζόμενες εργασίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η αναγνώριση αυτή δεν είναι τυχαία. Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις αγορές πληρωμών της ζώνης του ευρώ με την εντονότερη ψηφιακή δραστηριότητα.
Η συμμετοχή δύο κυπριακών παρόχων υπηρεσιών πληρωμών καταδεικνύει τόσο την τεχνογνωσία που διαθέτει ο χρηματοοικονομικός μας τομέας όσο και την προθυμία της Κύπρου να συμβάλει ενεργά σε μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες της Ευρώπης στον τομέα των πληρωμών.
Συμπέρασμα
Το ψηφιακό ευρώ αφορά, εν τέλει, τη διασφάλιση ότι το χρήμα της Ευρώπης θα παραμείνει κατάλληλο για τις ανάγκες της ψηφιακής εποχής.
Θα προσαρμόσει το χρήμα κεντρικής τράπεζας στις μεταβαλλόμενες συνήθειες πληρωμών. Θα διευκολύνει τις πληρωμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Και θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος πληρωμών.