Πριν ληφθούν σημαντικές αποφάσεις, χρειάζεται να γνωρίζουμε την πραγματική χρηματοοικονομική κατάσταση της οικογένειας.

Καταγράφουμε:

• το εισόδημα και των δύο μερών,
• τραπεζικούς λογαριασμούς,
• αποταμιεύσεις και επενδύσεις,
• ακίνητη περιουσία,
• οχήματα,
• ασφαλιστήρια συμβόλαια,
• συνταξιοδοτικά ή επαγγελματικά σχέδια,
• δάνεια και πιστωτικές κάρτες,
• άλλες οφειλές ή τακτικές υποχρεώσεις,
• βασικά έξοδα των παιδιών,
• κοινές ή ατομικές υποχρεώσεις προς τρίτους.

Η καταγραφή αυτή δεν αποφασίζει από μόνη της πώς θα κατανεμηθούν τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις. Μας βοηθά, όμως, να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα όταν ζητήσουμε νομική ή άλλη επαγγελματική καθοδήγηση.

📂 Συγκεντρώνουμε τα απαραίτητα έγγραφα

Είναι χρήσιμο να συγκεντρώσουμε αντίγραφα από:

• τραπεζικές καταστάσεις,
• συμβάσεις δανείων,
• καταστάσεις πιστωτικών καρτών,
• τίτλους ιδιοκτησίας,
• πωλητήρια έγγραφα,
• ασφαλιστήρια συμβόλαια,
• μισθοδοτικές καταστάσεις,
• φορολογικά στοιχεία,
• στοιχεία συνταξιοδοτικών σχεδίων,
• συμβόλαια ενοικίασης,
• αποδείξεις σημαντικών αγορών ή συνεισφορών,
• έγγραφα που αφορούν τα έξοδα των παιδιών.

Διατηρούμε τα έγγραφα σε ασφαλές μέρος και αποφεύγουμε να αλλοιώνουμε, να αποκρύπτουμε ή να καταστρέφουμε στοιχεία.

📌 Θυμόμαστε ότι...

Όσο πιο οργανωμένα είναι τα στοιχεία μας, τόσο πιο εύκολο είναι να λάβουμε κατάλληλη καθοδήγηση και να αποφύγουμε περιττές καθυστερήσεις ή πρόσθετα έξοδα.

 Η περιουσία μπορεί να περιλαμβάνει:

• οικογενειακή κατοικία,
• εξοχική κατοικία,
• οικόπεδα ή χωράφια,
• καταθέσεις,
• επενδύσεις,
• αυτοκίνητα,
• οικογενειακή επιχείρηση,
• αντικείμενα σημαντικής αξίας.

Δεν θεωρούμε ότι γνωρίζουμε εκ των προτέρων πώς θα αντιμετωπιστεί κάθε περιουσιακό στοιχείο.

Η νομική μεταχείριση μπορεί να εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από:

• το πότε αποκτήθηκε η περιουσία,
• σε ποιο όνομα είναι εγγεγραμμένη,
• τις συνεισφορές των δύο μερών,
• τη χρήση της περιουσίας,
• τις περιστάσεις της οικογένειας,
• την εφαρμοζόμενη νομοθεσία.

⚠️Για αυτό, ζητούμε συμβουλή από δικηγόρο οικογενειακού δικαίου πριν υπογράψουμε συμφωνία ή παραιτηθούμε από οποιοδήποτε δικαίωμα.

Τα δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες και οι άλλες υποχρεώσεις δεν εξαφανίζονται επειδή το ζευγάρι χωρίζει.

Καταγράφουμε:

• ποιος είναι ο δανειολήπτης,
• αν υπάρχουν συνοφειλέτες ή εγγυητές,
• το υπόλοιπο της οφειλής,
• τη μηνιαία δόση,
• το επιτόκιο,
• τυχόν καθυστερήσεις,
• την εξασφάλιση που συνδέεται με το δάνειο.

Μια ιδιωτική συμφωνία μεταξύ των δύο μερών για το ποιος θα πληρώνει μια οφειλή δεν αλλάζει απαραίτητα τις συμβατικές υποχρεώσεις απέναντι στην τράπεζα ή σε άλλο πιστωτή.

🚨Σημαντικό

Δεν σταματούμε μονομερώς την πληρωμή κοινής οφειλής χωρίς να κατανοήσουμε τις συνέπειες. Οι καθυστερήσεις μπορεί να επηρεάσουν και τα δύο μέρη, τους εγγυητές και την εξασφάλιση του δανείου.

Κατά τη διάρκεια της μετάβασης, χρειάζεται να διασφαλίσουμε ότι έχουμε νόμιμη και ασφαλή πρόσβαση:

• στον προσωπικό μας τραπεζικό λογαριασμό,
• στο εισόδημά μας,
• στα απαραίτητα έγγραφα,
• στους λογαριασμούς και στις υπηρεσίες που είναι στο όνομά μας.

Μπορεί επίσης να χρειαστεί να:

• αλλάξουμε κωδικούς πρόσβασης στους προσωπικούς μας λογαριασμούς,
• επικαιροποιήσουμε τα στοιχεία επικοινωνίας μας,
• δημιουργήσουμε ατομικό λογαριασμό, εάν δεν διαθέτουμε,
• ελέγξουμε τις πάγιες εντολές και τις συνδρομές,
• παρακολουθούμε τις κινήσεις των λογαριασμών μας.

Δεν προχωρούμε, όμως, σε απόσυρση κοινών χρημάτων, κλείσιμο λογαριασμών ή άλλες ενέργειες που μπορεί να έχουν νομικές συνέπειες χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση.

Μετά τον χωρισμό, μπορεί να χρειάζεται να καλύπτουμε με ένα εισόδημα έξοδα που προηγουμένως μοιράζονταν σε δύο.

Ο νέος προϋπολογισμός μπορεί να περιλαμβάνει:

• ενοίκιο ή δόση κατοικίας,
• ηλεκτρισμό, νερό και τηλεπικοινωνίες,
• τρόφιμα,
• μετακινήσεις,
• ασφάλιση,
• έξοδα παιδιών,
• νομικές ή άλλες επαγγελματικές αμοιβές,
• αποπληρωμή δανείων,
• βασική αποταμίευση.

Ξεκινάμε από τα απολύτως απαραίτητα και επανεξετάζουμε προσωρινά τις μη βασικές δαπάνες.

🧮Χρήσιμη άσκηση

Δημιουργούμε τρία σενάρια:

  1. τον ελάχιστο προϋπολογισμό που καλύπτει τις βασικές ανάγκες,

  2. έναν ρεαλιστικό μηνιαίο προϋπολογισμό,

  3. ένα δυσμενές σενάριο, σε περίπτωση που υπάρξει καθυστέρηση εισοδήματος ή πρόσθετο έξοδο.

Η άσκηση αυτή μάς βοηθά να εντοπίσουμε εγκαίρως πιθανά χρηματοοικονομικά κενά.

Όταν υπάρχουν παιδιά, χρειάζεται να ρυθμιστούν με σαφήνεια ζητήματα όπως:

• η διατροφή,
• τα καθημερινά έξοδα,
• τα σχολικά και εκπαιδευτικά έξοδα,
• η ιατροφαρμακευτική φροντίδα,
• οι δραστηριότητες,
• οι μετακινήσεις,
• τα έκτακτα ή μεγαλύτερα έξοδα.

Η ρύθμιση αυτών των θεμάτων βασίζεται στις περιστάσεις της οικογένειας και στο εφαρμοζόμενο νομικό πλαίσιο.

Δεν βασιζόμαστε μόνο σε προφορικές συμφωνίες όταν πρόκειται για μακροχρόνιες υποχρεώσεις.

💬 Κρατάμε τα παιδιά έξω από τις χρηματοοικονομικές συγκρούσεις

Δεν χρησιμοποιούμε το παιδί ως αγγελιοφόρο για πληρωμές ή ως μέσο πίεσης.

Οι συζητήσεις για χρήματα γίνονται μεταξύ των ενηλίκων ή μέσω των επαγγελματιών που τους εκπροσωπούν.

Το διαζύγιο μπορεί να περιλαμβάνει:

• διαδικασίες λύσης του γάμου,
• περιουσιακές αξιώσεις,
• γονική μέριμνα,
• διατροφή,
• ρυθμίσεις επικοινωνίας,
• κοινά δάνεια,
• διαθήκες και κληρονομικά ζητήματα.

Οι διαδικασίες και οι συνέπειες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε οικογένειας.

Συμβουλευόμαστε δικηγόρο οικογενειακού δικαίου πριν:

• υπογράψουμε συμφωνία,
• μεταβιβάσουμε περιουσία,
• αποδεχθούμε ή παραιτηθούμε από αξίωση,
• αλλάξουμε σημαντικά τη διαχείριση κοινού περιουσιακού στοιχείου,
• αναλάβουμε μόνοι μας κοινό χρέος.

Η διαμεσολάβηση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να βοηθήσει τα δύο μέρη να συζητήσουν πρακτικά ζητήματα με τη βοήθεια ουδέτερου επαγγελματία.

Μπορεί να συμβάλει:

• στη μείωση της έντασης,
• στην καλύτερη επικοινωνία,
• στην επίτευξη συμφωνιών,
• στον περιορισμό του χρόνου και του κόστους μιας μακράς αντιδικίας.

Δεν είναι κατάλληλη για κάθε περίπτωση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει βία, εκφοβισμός, σοβαρή ανισορροπία δύναμης ή αδυναμία ασφαλούς διαπραγμάτευσης.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, προτεραιότητα έχει η ασφάλεια και η εξειδικευμένη νομική ή άλλη υποστήριξη.

Μετά τον χωρισμό ή το διαζύγιο, εξετάζουμε αν χρειάζεται να επικαιροποιήσουμε:

• τους δικαιούχους ασφαλιστηρίων συμβολαίων,
• τους δικαιούχους συνταξιοδοτικών ή επαγγελματικών σχεδίων,
• εξουσιοδοτήσεις,
• στοιχεία επικοινωνίας,
• διαθήκη,
• πληρεξούσια,
• οδηγίες για σημαντικές προσωπικές ή περιουσιακές αποφάσεις.

Δεν θεωρούμε ότι το διαζύγιο αλλάζει αυτόματα κάθε προηγούμενο διορισμό ή δικαιούχο. Ελέγχουμε κάθε έγγραφο ξεχωριστά και ζητούμε κατάλληλη καθοδήγηση.

Μετά το διαζύγιο μπορεί να αλλάξουν:

• οι ανάγκες ασφάλισης ζωής,
• η κάλυψη της κατοικίας,
• η ασφάλιση οχήματος,
• οι δικαιούχοι,
• η κάλυψη των παιδιών,
• η δυνατότητα πληρωμής ασφαλίστρων.

Ελέγχουμε αν οι υφιστάμενες καλύψεις ανταποκρίνονται στη νέα πραγματικότητα και δεν ακυρώνουμε συμβόλαια χωρίς να κατανοήσουμε τις συνέπειες.

Μπορεί να μην είναι εφικτό να δημιουργήσουμε αμέσως μεγάλο αποθεματικό.

Ξεκινάμε με έναν μικρό, συγκεκριμένο στόχο για:

• ένα έκτακτο έξοδο κατοικίας,
• επισκευή αυτοκινήτου,
• ιατρική ανάγκη,
• καθυστέρηση πληρωμής,
• πρόσθετο έξοδο των παιδιών.

Ακόμη και μικρές, τακτικές καταθέσεις μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από πιστωτικές κάρτες ή νέο δανεισμό.

Σε περίοδο έντονου συναισθηματικού φορτίου μπορεί να θελήσουμε να:

• πουλήσουμε γρήγορα την κατοικία,
• αγοράσουμε νέο σπίτι,
• μετακομίσουμε άμεσα,
• παραιτηθούμε από περιουσιακή αξίωση,
• κάνουμε μεγάλη αγορά ως «νέα αρχή»,
• επενδύσουμε ένα ποσό χωρίς επαρκή αξιολόγηση.

Όπου δεν υπάρχει άμεση ανάγκη ή νομική προθεσμία, δίνουμε χρόνο και ζητούμε συμβουλή πριν δεσμευτούμε.

🌱Η σταθεροποίηση προηγείται της επέκτασης

Πρώτα οργανώνουμε το εισόδημα, τη στέγαση, τις βασικές υποχρεώσεις και τα έξοδα των παιδιών. Οι μεγαλύτεροι χρηματοοικονομικοί στόχοι μπορούν να επανεξεταστούν όταν η κατάσταση γίνει πιο σταθερή.

Σε ορισμένες σχέσεις, το ένα άτομο μπορεί να:

• ελέγχει πλήρως την πρόσβαση στα χρήματα,
• αποκρύπτει εισόδημα ή περιουσία,
• δημιουργεί χρέη στο όνομα του άλλου,
• απαγορεύει την εργασία,
• παρακολουθεί κάθε δαπάνη,
• στερεί χρήματα για βασικές ανάγκες,
• χρησιμοποιεί τα παιδιά ή το χρέος ως μέσο πίεσης.

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να αποτελούν μορφή χρηματοοικονομικής κακοποίησης.

Σε τέτοια περίπτωση:

• δίνουμε προτεραιότητα στην ασφάλειά μας,
• ζητούμε εξειδικευμένη νομική και κοινωνική υποστήριξη,
• αποφεύγουμε ενέργειες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο,
• διατηρούμε αντίγραφα σημαντικών εγγράφων μόνο εφόσον αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια.

Το διαζύγιο μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα έξοδα και προσωρινή μείωση του εισοδήματος.

Εάν δυσκολευόμαστε να καλύψουμε:

• δόσεις,
• ενοίκιο,
• λογαριασμούς,
• βασικά έξοδα,
• υποχρεώσεις προς τα παιδιά,

δεν περιμένουμε να συσσωρευτούν καθυστερήσεις.

Επικοινωνούμε έγκαιρα με:

• τον πιστωτή ή την τράπεζα,
• κατάλληλο νομικό σύμβουλο,
• κοινωνικές υπηρεσίες,
• αρμόδιους φορείς παροχών,
• συμβουλευτικές υπηρεσίες για τη διαχείριση χρέους.

• Το διαζύγιο αλλάζει τόσο την προσωπική όσο και τη χρηματοοικονομική μας καθημερινότητα.
• Καταγράφουμε εισοδήματα, περιουσία, δάνεια και βασικές υποχρεώσεις.
• Συγκεντρώνουμε έγκαιρα όλα τα σημαντικά έγγραφα.
• Δεν αποφασίζουμε μόνοι μας πώς κατανέμεται η κοινή περιουσία.
• Εξετάζουμε προσεκτικά τις συμβατικές υποχρεώσεις για κοινά δάνεια και κάρτες.
• Δημιουργούμε νέο προσωπικό προϋπολογισμό με βάση ένα εισόδημα και τα νέα έξοδα.
• Ρυθμίζουμε με σαφήνεια τη διατροφή και τις ανάγκες των παιδιών.
• Ζητούμε νομική καθοδήγηση πριν υπογράψουμε ή παραιτηθούμε από δικαιώματα.
• Εξετάζουμε τη διαμεσολάβηση όταν είναι κατάλληλη και ασφαλής.
• Επικαιροποιούμε δικαιούχους, διαθήκη και σημαντικά προσωπικά έγγραφα.
• Δημιουργούμε σταδιακά ένα νέο ταμείο έκτακτης ανάγκης.
• Αποφεύγουμε βιαστικές μεγάλες χρηματοοικονομικές αποφάσεις.
• Αναγνωρίζουμε τη χρηματοοικονομική κακοποίηση και ζητούμε εξειδικευμένη στήριξη.

👉Τι ακολουθεί...

🩺 Όταν η υγεία αλλάζει τα δεδομένα

Ένα διαζύγιο μπορεί να αλλάξει απότομα τη δομή και τον προϋπολογισμό μιας οικογένειας. Αντίστοιχα, μια σοβαρή ασθένεια ή αναπηρία μπορεί να μειώσει το εισόδημα, να αυξήσει τα έξοδα και να δημιουργήσει νέες ανάγκες φροντίδας.

Στο επόμενο άρθρο θα δούμε πώς μπορούμε να οργανώνουμε τα ιατρικά έξοδα, να εξετάζουμε τις διαθέσιμες παροχές και να προστατεύουμε όσο είναι δυνατόν τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της οικογένειας όταν αλλάζουν τα δεδομένα της υγείας.

🔗 Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

• Χρηματοοικονομικός Σχεδιασμός & Προϋπολογισμός
• Δανεισμός & Διαχείριση Χρέους
• Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης: Το χρηματοοικονομικό μας δίχτυ ασφαλείας
• Γιατί Είναι Σημαντικός ο Μακροχρόνιος Χρηματοοικονομικός Σχεδιασμός;
• Σχεδιασμός Κληρονομιάς: Προστατεύοντας την Οικογένεια και την Περιουσία μας
• Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος: για αναζήτηση δικηγόρου οικογενειακού δικαίου.
• Κυβερνητική Πύλη της Κυπριακής Δημοκρατίας: για επίσημη ενημέρωση σχετικά με οικογενειακές, κοινωνικές και δικαστικές υπηρεσίες.
• Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας: για ενημέρωση σχετικά με διαθέσιμες μορφές κοινωνικής στήριξης.
• Υπηρεσίες στήριξης θυμάτων βίας στην οικογένεια: για εξειδικευμένη και ασφαλή καθοδήγηση όταν υπάρχει κακοποίηση ή κίνδυνος.