Εισόδημα είναι τα χρήματα που λαμβάνουμε από την εργασία, την επαγγελματική δραστηριότητα ή άλλες πηγές.

Στην επαγγελματική μας ζωή, το εισόδημά μας μπορεί να προέρχεται από:

• σταθερό μισθό,
• ωρομίσθιο,
• υπερωρίες,
• μπόνους,
• προμήθειες,
• αμοιβή για συγκεκριμένο έργο,
• συμβατική ή συμβουλευτική εργασία,
• αυτοεργοδότηση ή επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η μορφή του εισοδήματός μας καθορίζει πόσο εύκολα μπορούμε να προβλέψουμε τα έσοδά μας και να οργανώσουμε τον προϋπολογισμό μας.

Όταν εργαζόμαστε με σταθερό μισθό, συμφωνούμε συνήθως με τον εργοδότη μας έναν ετήσιο ή μηνιαίο μικτό μισθό.

Για παράδειγμα, αν ο ετήσιος μικτός μισθός μας είναι €24.000, αυτό μπορεί να αντιστοιχεί σε €2.000 μικτά τον μήνα, όταν ο μισθός καταβάλλεται σε δώδεκα ισόποσες πληρωμές.

Το βασικό πλεονέκτημα του σταθερού μισθού είναι η προβλεψιμότητα. Γνωρίζουμε περίπου πόσα χρήματα θα λαμβάνουμε κάθε μήνα και μπορούμε ευκολότερα να οργανώνουμε:

• τα πάγια έξοδά μας,
• τις δόσεις ή άλλες υποχρεώσεις μας,
• την αποταμίευσή μας,
• τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους μας.

💡Παράδειγμα

Όταν γνωρίζουμε ότι ο καθαρός μισθός μας είναι περίπου σταθερός, μπορούμε να προγραμματίσουμε αυτόματη μεταφορά ενός συγκεκριμένου ποσού στον λογαριασμό αποταμίευσής μας κάθε μήνα.

Όταν αμειβόμαστε με ωρομίσθιο, πληρωνόμαστε για κάθε ώρα που εργαζόμαστε.

Για παράδειγμα, μπορεί να λαμβάνουμε €10 για κάθε ώρα εργασίας. Το συνολικό μας εισόδημα εξαρτάται επομένως από:

• τον αριθμό των ωρών που εργαστήκαμε,
• τις βάρδιες που πραγματοποιήσαμε,
• τις ημέρες που απουσιάσαμε,
• την εποχικότητα της εργασίας μας.

Αν οι ώρες εργασίας μας μεταβάλλονται, μπορεί να διαφέρει και το ποσό που λαμβάνουμε κάθε μήνα.

⚠️Χρειάζεται προσοχή

Δεν οργανώνουμε τις σταθερές υποχρεώσεις μας με βάση τον καλύτερο μήνα του έτους. Είναι ασφαλέστερο να χρησιμοποιούμε ως βάση ένα πιο συντηρητικό ποσό, κοντά στο χαμηλότερο συνηθισμένο μηνιαίο εισόδημά μας.

Σε ορισμένες θέσεις εργασίας, μπορεί να λαμβάνουμε πρόσθετη αμοιβή όταν εργαζόμαστε πέρα από το κανονικό μας ωράριο.

Ο τρόπος υπολογισμού και καταβολής των υπερωριών εξαρτάται από:

• τη σύμβαση εργασίας μας,
• τη συλλογική σύμβαση, όπου εφαρμόζεται,
• τη σχετική νομοθεσία,
• την πολιτική του εργοδότη μας.

Οι υπερωρίες μπορούν να ενισχύσουν το εισόδημά μας, αλλά δεν είναι πάντοτε σταθερές ή εγγυημένες.

Για αυτόν τον λόγο, είναι προτιμότερο να μην βασίζουμε τις βασικές μας υποχρεώσεις αποκλειστικά σε εισόδημα από υπερωρίες.

Το μπόνους είναι μια επιπλέον αμοιβή που μπορεί να λαμβάνουμε ως επιβράβευση για:

• την ατομική μας απόδοση,
• την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων,
• την απόδοση της ομάδας μας,
• τα αποτελέσματα της επιχείρησης.

Για παράδειγμα, μπορεί να λάβουμε ένα ετήσιο μπόνους στο τέλος του έτους. Το μπόνους όμως δεν αποτελεί απαραίτητα σταθερό μέρος του εισοδήματός μας και μπορεί να αλλάζει από έτος σε έτος.

💡Χρήσιμη πρακτική

Όταν λαμβάνουμε ένα έκτακτο μπόνους, μπορούμε να διαθέσουμε μέρος του για έναν χρηματοοικονομικό στόχο, όπως:

• τη δημιουργία ταμείου έκτακτης ανάγκης,
• την αποπληρωμή χρέους,
• την αποταμίευση,
• μια μεγάλη προγραμματισμένη δαπάνη.

Έτσι αποφεύγουμε να αυξήσουμε μόνιμα τα έξοδά μας με βάση ένα εισόδημα που μπορεί να μην επαναληφθεί.

Σε ορισμένα επαγγέλματα, μέρος της αμοιβής μας εξαρτάται από τις πωλήσεις ή τις συμφωνίες που πραγματοποιούμε.

Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας μπορεί να λαμβάνει:

• σταθερό βασικό μισθό και επιπλέον προμήθεια,
• αποκλειστικά προμήθεια,
• διαφορετικό ποσοστό αμοιβής ανάλογα με την επίτευξη στόχων.

Το εισόδημα από προμήθειες μπορεί να είναι υψηλότερο σε κάποιους μήνες και χαμηλότερο σε άλλους. Για αυτό χρειάζεται πιο προσεκτικός προγραμματισμός.

Όταν εργαζόμαστε ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αναλαμβάνουμε μεμονωμένα έργα, μπορεί να συμφωνούμε μια συγκεκριμένη αμοιβή για κάθε εργασία.

Για παράδειγμα, μπορεί να λάβουμε:

• €500 για την ολοκλήρωση ενός γραφιστικού έργου,
• €800 για τη δημιουργία μιας ιστοσελίδας,
• μια συμφωνημένη αμοιβή για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν αρκεί να εξετάζουμε μόνο το συνολικό ποσό της αμοιβής. Χρειάζεται επίσης να υπολογίζουμε:

• τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση του έργου,
• τα έξοδα που θα αναλάβουμε,
• τις φορολογικές και ασφαλιστικές μας υποχρεώσεις,
• το πότε θα πραγματοποιηθεί η πληρωμή.

Μπορεί επίσης να συνεργαζόμαστε με μια επιχείρηση ή έναν οργανισμό για συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Για παράδειγμα, μπορεί να συμφωνήσουμε αμοιβή €1.200 τον μήνα για συνεργασία διάρκειας τριών μηνών.

Σε αυτή την περίπτωση, το εισόδημά μας είναι προσωρινά προβλέψιμο, αλλά γνωρίζουμε ότι η συγκεκριμένη συνεργασία θα ολοκληρωθεί σε καθορισμένη ημερομηνία.

Χρειάζεται επομένως να προετοιμαζόμαστε εγκαίρως για το επόμενο επαγγελματικό μας βήμα.

Μια σημαντική διάκριση είναι αν το εισόδημά μας είναι σταθερό ή μεταβαλλόμενο.

Σταθερό εισόδημα

Το ποσό που λαμβάνουμε είναι περίπου το ίδιο κάθε μήνα. Αυτό διευκολύνει τον προγραμματισμό, χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να δημιουργούμε αποταμίευση και ταμείο έκτακτης ανάγκης.

Μεταβαλλόμενο εισόδημα

Το ποσό που λαμβάνουμε μπορεί να αλλάζει από μήνα σε μήνα. Αυτό συμβαίνει συχνά όταν εργαζόμαστε:

• με ωρομίσθιο,
• με προμήθειες,
• εποχικά,
• ως ελεύθεροι επαγγελματίες,
• με βραχυχρόνιες συμβάσεις,
• ως αυτοεργοδοτούμενοι.

Όσο μεγαλύτερη είναι η διακύμανση του εισοδήματός μας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για:

• προσεκτική παρακολούθηση των εσόδων μας,
• προϋπολογισμό με βάση ένα συντηρητικό ποσό,
• αποταμίευση κατά τους καλύτερους μήνες,
• μεγαλύτερο ταμείο έκτακτης ανάγκης.

Όταν το εισόδημά μας δεν είναι σταθερό, μπορούμε να ακολουθήσουμε μερικά πρακτικά βήματα.

1. Υπολογίζουμε το μέσο εισόδημά μας

Καταγράφουμε τα έσοδά μας για τους τελευταίους έξι ή δώδεκα μήνες και υπολογίζουμε τον μέσο όρο.

Ο μέσος όρος μάς δίνει μια γενική εικόνα, αλλά δεν πρέπει να αποτελεί τη μοναδική βάση του προϋπολογισμού μας.

2. Εντοπίζουμε τους χαμηλότερους μήνες

Εξετάζουμε ποιο είναι το χαμηλότερο συνηθισμένο εισόδημά μας και προσπαθούμε να οργανώνουμε τις βασικές μας δαπάνες με βάση αυτό.

3. Ξεχωρίζουμε τα βασικά από τα προαιρετικά έξοδα

Προσδιορίζουμε ποια έξοδα είναι απαραίτητα, όπως η στέγαση, η διατροφή, η ενέργεια και η μετακίνηση, και ποια μπορούν να περιοριστούν σε έναν μήνα με χαμηλότερα έσοδα.

4. Αποταμιεύουμε στους καλύτερους μήνες

Όταν τα έσοδά μας είναι υψηλότερα, δεν θεωρούμε ολόκληρη τη διαφορά διαθέσιμη για κατανάλωση. Κρατάμε μέρος της για τους μήνες με χαμηλότερο εισόδημα.

5. Δημιουργούμε ταμείο έκτακτης ανάγκης

Ένα επαρκές χρηματοοικονομικό απόθεμα μάς βοηθά να καλύπτουμε τις βασικές μας ανάγκες όταν μειώνονται προσωρινά τα έσοδά μας ή όταν μεσολαβεί διάστημα χωρίς εργασία.

❌«Αρκεί να γνωρίζουμε πόσα χρήματα παίρνουμε αυτόν τον μήνα.»

Χρειάζεται να γνωρίζουμε αν το ποσό αυτό είναι σταθερό, προσωρινό ή αποτέλεσμα έκτακτης αμοιβής.

❌«Οι υπερωρίες και τα μπόνους μπορούν να καλύπτουν τις πάγιες υποχρεώσεις μας.»

Οι αμοιβές αυτές μπορεί να μην επαναλαμβάνονται. Οι βασικές μας υποχρεώσεις είναι ασφαλέστερο να καλύπτονται από το πιο σταθερό μέρος του εισοδήματός μας.

❌«Ένα υψηλό εισόδημα σημαίνει αυτόματα και χρηματοοικονομική ασφάλεια.»

Η χρηματοοικονομική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του εισοδήματός μας. Εξαρτάται επίσης από το πόσο σταθερό είναι, πώς το διαχειριζόμαστε και κατά πόσο προετοιμαζόμαστε για απρόβλεπτες αλλαγές.

• Το εισόδημά μας μπορεί να προέρχεται από σταθερό μισθό, ωρομίσθιο, υπερωρίες, μπόνους, προμήθειες ή αμοιβές για συγκεκριμένα έργα.
• Η μορφή της αμοιβής μας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τον προϋπολογισμό μας.
• Δεν βασίζουμε τις πάγιες υποχρεώσεις μας σε έκτακτες ή μη εγγυημένες αμοιβές.
• Όταν το εισόδημά μας μεταβάλλεται, προγραμματίζουμε με βάση ένα συντηρητικό ποσό.
• Αποταμιεύουμε μέρος των υψηλότερων εσόδων μας για τους μήνες με χαμηλότερο εισόδημα.
• Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αμειβόμαστε είναι το πρώτο βήμα για έναν αποτελεσματικό χρηματοοικονομικό προγραμματισμό.

👉Τι ακολουθεί...

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αμειβόμαστε είναι το πρώτο βήμα για έναν αποτελεσματικό χρηματοοικονομικό προγραμματισμό. Το επόμενο βήμα είναι να γνωρίζουμε τι πραγματικά καταλήγει στην τσέπη μας.

Κι αυτό γιατί το ποσό που αναγράφεται ως μισθός ή αμοιβή δεν είναι συνήθως το ίδιο με το ποσό που βλέπουμε στον τραπεζικό μας λογαριασμό. Από τον μικτό μισθό αφαιρούνται φόροι και εισφορές, ενώ συχνά υπάρχουν και πρόσθετα ωφελήματα που αποτελούν μέρος της συνολικής αποζημίωσης για την εργασία μας.

Στο επόμενο άρθρο θα δούμε πώς περνάμε από τον μικτό στον καθαρό μισθό, πώς διαβάζουμε τη μισθοδοτική μας κατάσταση και τι σημαίνουν οι βασικές αποκοπές που εμφανίζονται σε αυτή.

🔗Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

• Πώς να δημιουργήσουμε έναν ρεαλιστικό προϋπολογισμό βήμα-βήμα
• Τι είναι η Αποταμίευση και γιατί είναι σημαντική;
• Από τον Μικτό στον Καθαρό Μισθό
• Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων (Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων) - Πληροφορίες για εργασιακά δικαιώματα, συμβάσεις εργασίας και όρους απασχόλησης.
• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενημέρωση για την αγορά εργασίας, την απασχόληση και τις υπηρεσίες προς εργαζομένους.
• Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ) - Προγράμματα κατάρτισης, ανάπτυξης δεξιοτήτων και επαγγελματικής εξέλιξης.